Posts tonen met het label neuropsychologie. Alle posts tonen
Posts tonen met het label neuropsychologie. Alle posts tonen

woensdag 1 oktober 2014

Wat is verliefdheid?



Was I ever in love?

I called it love

I mean - it felt like love

There were moments when...

Well, there were moments when...
~ Agnetha Faltskog || Past, present & future

Verliefdheid op het eerste of tweede gezicht? 

Verliefdheid kan grofweg op twee manieren ontstaan. Het kan zijn dat het object van verliefdheid een vriend of vriendin is, die je al heel lang goed kent. Langzaam merk je dat je behalve de gebruikelijke vriendschapsgevoelens een ander soort gevoel voor die persoon begint te ontstaan. En opeens ben je verliefd.

De andere manier is 'liefde op het eerste gezicht'. Je ziet een persoon voor de allereerste keer en 'weet' intuïtief dat je op hem of haar verliefd kunt worden. Dit wordt allemaal voor je geregeld in je brein. Hierin speelt geur, lichaamsbouw en symmetrie een grote rol. 

Ontmoet je de persoon vaker, dan is de verliefdheid inderdaad al gauw een feit. Verliefdheid is niet tegen te houden. Het is er of het is er niet. Ook kun je geen enkele keuze maken wat je ermee wilt doen. Je brein staat volledig op zijn kop. Verliefdheid is ook niet te bestellen. Je kunt het niet zoeken, forceren of creëren. Het is vergelijkbaar met een chemische reactie die wel of niet gebeurt. 


En meestal gebeurt het maar enkele malen in je leven.

Verliefdheid is een vonk die overslaat

Al eeuwenlang wordt het subtiele gevoel van verliefdheid beschreven als een van de beste en mooiste gevoelens ter wereld. Dit komt doordat je brein, als je verliefd bent, veel endorfine (gelukshormoon), oxytocine (knuffelhormoon) en dopamine (beloningshormoon) aanmaakt.

In de eerste plaats is er meestal een fysieke aantrekkingskracht, hoewel dat niet een voorwaarde is. Omgekeerd kan ook: Je voelt je lichamelijk tot iemand aangetrokken, maar bent toch niet verliefd. Als dit het geval is, spreken we alleen van lust. 

Verliefdheid is een optelsom van meerdere dingen: Het is een overslaande vonk die het emotionele als ook het fysieke verbindt. Pas als deze 'chemistry' tussen twee personen duidelijk voelbaar wordt, is er sprake van een beginnende verliefdheid. Een expressie van intense gevoelens. Verliefdheid wortelt daarom diep in de 'mind', en soms ben je er zelf niet eens bewust van dat het gebeurt. Omdat je het niet verwachtte, of omdat je jezelf niet begrijpt. Precies die emoties horen erbij. Men zegt dan: 'het gebeurde gewoon', bijna alsof de emoties buiten jezelf omgaan. 

En dat is ook zo. 

Verslaafd aan verliefdheid

Verliefdheid voelt als een sterke band tussen jou en degene op wie je verliefd bent. Je voelt je bijzonder plezierig en opgewonden in de nabijheid van die persoon, zoekt diegene steeds op en wordt zelfs nog verliefder als de ander de verliefdheid bevestigt. Dat hoeft niet met woorden te gebeuren, het kan ook een gebaar zijn, bijvoorbeeld een bepaalde blik, een knik met het hoofd of zelfs een stilte. Als de verliefdheid zich nog verder ontwikkelt zul je merken dat het werkt als drugs. Je wordt er bijna letterlijk verslaafd aan. 

De wereld ziet er opeens stukken beter uit, het optimisme viert hoogtij en je voelt je zielsgelukkig.

Fysiologische studies lieten zien dat (de eerder genoemde) neuro-chemische stoffen en hormonen iemands gewaarwording zodanig aantasten dat je de ander als mooier en beter ziet dan hij/zij werkelijk is. 

'Liefde is blind' berust ook op dat principe.


Symptomen

Iedereen kent wel het gevoel van 'vlinders in de buik', trillende handen, blozen en transpiratie. Maar dat is deels door nervositeit, als gevolg van de spanning die door het lichaam raast. Er zijn veel meer tekenen van verliefdheid, die overigens stukken leuker zijn:

  • Aan de ander denken. Het bekendste symptoom van verliefdheid is dat je hele tijd aan het object van je liefde denkt. Je denkt terug aan de leuke momenten of verlangt naar een volgende ontmoeting. Je fantaseert over nog meer leuks en kunt je slecht concentreren op je werk. Ben je samen met anderen, dan dwalen je gedachten steeds af. Soms brengt zo'n gedachte een glimlach op je gezicht.
  • Je ziet de ander 'overal'. Wie verliefd is, wordt in het dagelijks leven steeds weer aan die ander herinnerd. Je relateert elke handeling die je doet, of iets dat je ziet, aan degene die je hart snel doet kloppen. Zo worden zelfs de stomste routineklusjes nog leuk, omdat alles 'gekleurd' is door de verliefdheid.
  • Aandacht voor uiterlijk. Als je verliefd bent wordt je uiterlijk opeens veel belangrijker. Je wilt je aantrekkelijk maken voor de ander, en bekommert je meer dan ooit om je kleding en haarstijl. Ook zie je er als vanzelf beter uit, omdat je lijkt te stralen.
  • Immuun voor andere mensen. Een fikse verliefdheid zorgt ervoor dat je anderen nauwelijks nog ziet staan. Ook vind je verder niemand anders aantrekkelijk. De wereld wordt klein en draait enkel om het object van de verliefdheid. Exen verbleken of worden radicaal vergeten.
  • Muziek, maar nu anders!. Je hebt de behoefte naar bepaalde muziek te luisteren. Romantische muziek ligt voor de hand, maar dat hoeft niet per se. Het kan ook zijn dat je -alleen of samen- een nummer zoekt dat op jullie beiden slaat, en deze voor nu en altijd associeert met de verliefdheid.
  • Fantaseren over de toekomst. Ben je zwaar verliefd dan denk je eraan hoe het is om met de ander te trouwen, in een huis te wonen en kinderen te krijgen. Vrouwen hebben dit toekomstbeeld vaker en eerder voor ogen dan mannen.
  • Vergeten van tijd, plaats en geld. Dimensies als tijd en plaats raken naar de achtergrond. Het maakt niet meer uit hoe laat het is, waar je bent en of iets geld kost. Wie zwaar verliefd is, leeft in een wereld die een stuk zonniger is dan de harde realiteit!
  • Interesse in ander. Ben je verliefd, dan wil je alles over die ander weten, je pluist de persoon uit op internet, en kan urenlang praten over alles dat met de ander te maken heeft. Je wilt elk detail uit het leven van de ander weten en wilt de dingen doen die de ander ook doet.
  • Inhoud gesprekken vergeten. Ben je - smoorverliefd - in gesprek met de ander, dan kan het desondanks zijn dat je alles vergeet waar jullie over spreken. Gesprekjes tussen twee verliefden gaan meestal nergens over. Het is 'het bij elkaar willen zijn' wat telt. Niet de precieze inhoud van de gesprekken.

Dit was een korte uitleg over verliefdheid en hoe het ongeveer werkt. Het is een heel bijzonder natuurverschijnsel die zich alleen bij mensen - op deze manier -manifesteert. 
Volgens mij wel iets om trots op te zijn. 

Maar hoe geniaal en hoger ontwikkeld we onszelf ook vinden, is verliefdheid gewoon deel van onze 'programmering' en ontwikkeling.   

We blijven gewoon (wat slimmere) dieren. 

woensdag 20 augustus 2014

Wat is een depressie?

Ik heb dit stukje al een tijdje geleden in elkaar gezet en met de recente dood van acteur en komiek Robin Williams leek het me wel een goed moment om dit onderwerp eens verder te belichten.

Eén op de tien mensen krijgt in zijn leven te maken met een ernstige depressie, waarbij het gevoel van eigenwaarde en het humeur zo diep zinken dat het bestaan ondraaglijk lijkt. Je voelt je gevangen in je eigen omgeving. Je vindt nergens meer plezier in, vermijdt contact met andere mensen en wordt gekweld door problemen en (zelfmoord)gedachten.

Depressie beïnvloedt naast het rationele gedeelte in de hersenen vaak ook lichamelijke processen, slaapproblemen, vermoeidheid, minder eetlust en een verstoorde spijsvertering.

Onderzoekers denken dan ook dat depressies niet op één plek in de hersenen tot stand komt, maar dat de ziekte ontstaat als zenuwprocessen in verschillende delen van de hersenen uit balans raken. Al in 1999 bewees Helen Mayberg, die nu aan de Emory University School of Medicine in Atlanta, Georgia (VS) werkt, dat als de depressie bij patiënten afname na behandeling, de activiteit in twee gebieden van de buitenste laag van de frontale kwab steeg, en daalde in een ander deel van de hersenschors, dat diep in de hersenen ligt.
Als gezonde proefpersonen aan iets triests moesten denken en in een korte, depressie-achtige toestand vervielen, gebeurde juist het tegengestelde: de activiteit daalde in de twee buitenste gebieden van de hersenschors en steeg in het diepere deel.

Dit diepliggende gebied in de hersenen noemen we Brodmann area 25 (zie afbeelding).
En het blijkt van doorslaggevende betekenis te zijn voor de ontwikkeling van depressie.


De meeste mensen zien depressies als een kleine neerslachtige bui, die iedereen wel eens heeft. Toch zit dat werkelijk heel anders. De gedachten en stofjes die een gedeprimeerd-brein produceren werken zo intens in op het lichaam dat de mensen zichzelf letterlijk 'gevangen' voelen.

Vaak hoor je mensen zeggen: ''Zie het toch van de positieve kant. Het komt wel weer goed.''
Nou, als het zo makkelijk was, was er volgens mij niemand meer depressief. Je kunt zo'n dergelijke uitspraken vergelijken met het vertellen tegen een coma-patiënt dat hij of zij wakker moet worden.
Als de hersenen alle delen verdoven die je 'normaal' laat functioneren is dat toch onmogelijk?

Onze hersenen zijn de bestuurders en keuze-maak-machines van het lichaam. Er zit geen mannetje in het hoofd van iemand met een depressie, maar er raken (zoals ik hierboven al schreef) zenuwprocessen uit balans. Dit komt door honderden uitwendige factoren waar we óók geen controle over hebben. Zelfs genetische aanleg kan een rol spelen. Zo hebben kinderen van ouders met een depressie drie keer zo grote kans om het ook te krijgen.

Je omgeving speelt ook een grote rol. Depressies komen wat vaker voor bij mensen met een lage opleiding, mensen zonder een betaalde baan of met tijdelijk werk, inwoners van grote steden, alleenstaanden, gescheiden mannen, gedetineerden en vluchtelingen in asielzoekerscentra.
Ook hebben de levensgebeurtenissen van mensen grote invloed. Mishandeling en verwaarlozing tijdens de jeugd maken de kans groter.
Het meemaken van traumatische gebeurtenissen bij volwassen spelen ook mee. Dit verklaard bijvoorbeeld depressies bij vluchtelingen.
Depressie kan ook een reactie zijn op pijn of verlies - verlies van werk en relaties of weten dat een (lichamelijke) ziekte het leven korter zal maken.

Bij sommige ziektes als kanker, beroerte, multiple sclerose, ziekte van Parkinson, hormonale aandoeningen, infecties of stofwisselingsziektes is depressie weer een verschijnsel van die ziekte. En niet te vergeten zijn er ook verschillende medicijnen zoals bloeddrukverlagers, hormonen, en Parkinson-middelen die depressies kunnen veroorzaken.

Dit zijn nogal wat oorzaken op een rij voor die 'simpele' uit-balans-raking van zenuwprocessen. Heel interessant allemaal, maar wat ik ook met dit stukje wil bereiken is mensen laten zien dat je een depressie écht een ziekte mag noemen. In de eerste zin van dit artikel benoemde ik de dood van acteur en komiek Robin Williams en zijn recente dood, die een prikkel vormde om dit artikel opnieuw te schrijven.

Over zijn overlijden las ik een mooi stuk op het internet. Ik kan de titel van het artikel niet honderd procent reproduceren maar het was zoiets als: ''Robin Williams did not die from suicide'', ''Robin Williams is niet gestorven door zelfmoord''. Het klonk eerst als een 'lokkende' titel die een journalist had bedacht om mij het stuk eerder te laten lezen, maar niets was minder waar. In het stuk beweerde de schrijver dat de titel ook daadwerkelijk klopte. Zover ik wist is de acteur dood aangetroffen in zijn woning, waarin hij zelfmoord had gepleegd door ophanging.

''Ohjeej'', dacht ik. ''Zit ik weer op zo'n 'conspiricy-site' waarin beweerd wordt dat alle bekende dode mensen ergens in een grot leven en niet echt dood zijn.''

Maar ook die gedachten bleek niet waar te zijn. De schrijver eindigde het artikel met een mooie zin, die het hele stuk en de titel liet kloppen. En met deze zin wil ik dit artikel afsluiten.

''Robin Williams didn't die from suicide. He died from depression.'' 

©Thyme van den Beuken